Causatives

Spis treści:

  1. Wstęp
  2. Have
  3. Get
  4. Make
  5. Let
  6. Want i need

Wstęp

Causatives to w języku angielskim tzw. formy przyczynowe. Oznacza to konstrukcje gramatyczne, w których jedna osoba lub wydarzenie sprawia, że druga osoba podejmuje jakieś działanie. W tym dziale zajmiemy się szczegółowo omówieniem form przyczynowych języka angielskiego uwzględniając ich tworzenie za pomocą czasowników have, get, make, want oraz need.

Have

have + object + past participle

Taka konstrukcja gramatyczna, w której po czasowniku posiłkowym have i dopełnieniu występuje czasownik w formie past participle jest używane, kiedy wydajemy komuś instrukcje lub polecenie zrobienia czegoś dla nas. Najczęściej użycie takie występuje w różnego rodzaju usługach zapewnianych przez innych. Forma ta może być używana swobodnie w każdym czasie, zarówno przeszłym, teraźniejszym jak i przyszłym.

Uwaga: Pamiętaj o różnicy pomiędzy zrobieniem czegoś samodzielnie a zrobieniem czegoś dla nas przez kogoś innego. Właśnie w tym drugim przypadku używamy formy causative.

Przykłady:

I cut my hair. [Ściąłem włosy] - zrobiłem to sam.
I had my hair cut. [Ściąłem włosy] - ale nie sam, ktoś zrobił to dla mnie - fryzjer.
I'm painting my apartment [Maluję moje mieszkanie]
I'm having my apartment painted.
I'll repair my computer.
[Naprawię mój komputer]
I'll have my computer repaired.

Pytania i przeczenia

Pytania i przeczenia z użyciem czasownika have w formie causative tworzymy za pomocą operatorów do/does w czasie Present Simple oraz did w czasie Past Simple. W pozostałych przypadkach pytania tworzymy za pomocą inwersji.

Przykłady:

Are you having your house redecorated? [Czy remontujesz swój dom?]
Does he have his suits tailored?
[Czy jego garnitury są szyte na miarę?]
Did you have car repaired?
[Czy naprawiono twój samochód?]
I don't have my car waxed everyday.
[Mój samochód nie jest woskowany codziennie]

Strona bierna

Konstrukcja have + object + past participle może być stosowana zamiast zwykłego czasownika w stronie biernej, jest to typowe zwłaszcza, gdy mówimy o jakimś nieszczęśliwym wypadku lub niefortunnym zdarzeniu, ale może być użyta w odniesieniu do każdego przeszłego doświadczenia.

Przykłady:

My bike was stolen. [Ukradziono mi rower]
I had my bike stolen.
His house was broken into. [Włamano się do jego domu]
He had his house broken into.

Have + object + infinitive / forma progressive

Kiedy po dopełnieniu używamy czasownika w bezokoliczniku lub w formie progressive (z końcówką -ing) konstrukcja taka oznacza najczęściej doświadczenie związane z jakimś wydarzeniem , przeszłym lub teraźniejszym. Rożnica pomiędzy czasownikiem w bezokoliczniku a czasownikiem z końcówką -ing jest taka jak pomiędzy czasami Past Simple i Past Continuous. Jest to konstrukcja raczej nieformalna w użyciu.

Przykłady:

I had a very funny thine happen to me when I was at school. [Bardzo śmieszna rzecz mi się przytrafiła, kiedy byłem w szkole]
We had water dripping on the floor.
[Na naszą podłogę kapała woda]

Polecenia i zmuszanie

Drugim zastosowaniem konstrukcji have + object + infinitive / -ing jest wydawanie poleceń oraz zmuszanie kogoś do zrobienia czegoś lub po prostu spowodowanie, że ktoś lub coś musiało coś zrobić (niekoniecznie w znaczeniu negatywnym). Taka forma causative jest częściej spotykana w American English, w British English jest mało popularna.

Przykłady:

The manager had his staff prepare all the reports for him. [Kierownik kazał swoim pracownikom przygotować dla siebie wszystkie raporty]
Have James come in, please.
[Niech James wejdzie]
She had me laughing all the time.
[Przez cały czas mnie rozśmieszała] - zmuszała mnie do śmiechu, w znaczeniu pozytywnym.
I'll have your car going soon. [Wkrótce twój samochód będzie na chodzi] - sprawię, że będzie na chodzie.

Won't have.

Użycie konstrukcji won't have + object + past participle / -ing form oznacza, że nie pozwolimy żeby coś zostało zrobione lub się stało. Takie samo znaczenie ma konstrukcja I won't allow.

Przykłady:

I won't have my wife insulted in front of me. [Nie pozwolę żeby ktoś obrażał moją żonę w mojej obecności]
I won't have you telling me lies all the time. [Nie pozwolę, żebyś opowiadał mi ciągle same kłamstwa]

 

Get

get + object + past participle

Taka konstrukcja gramatyczna z czasownikiem get jest stosowana, kiedy mówimy o ukończeniu robienia czegoś. Forma causative z get może też zastępować identyczną formę z czasownikiem have (patrz wyżej) bez zmiany znaczenia.

Przykłady:

I must get my thesis done by June. [Muszę skończyć pisać moją pracę dyplomową do czerwca]
You should get that project done as soon as possible. [Powinieneś skończyć ten projekt tak szybko jak to możliwe]
I got my car stolen. [Skradziono mi samochód]
I had my car stolen.

Get + object + infinitive z 'to'

Za pomocą formy causative z czasownikiem w bezokoliczniku wyrażamy przymus lub perswazję do zrobienia czegoś.

Przykłady:

The teacher got us to study hard. [Nauczyciel zmusił nas do nauki]
Can you get Susan to come? [Czy możesz przekonać Susan żeby przyszła?]

Get + object + progressive form

Jest to nieformalna konstrukcja oznaczająca sprawienie rozpoczęcia robienia czegoś przez coś lub kogoś. Często występują tez frazy bez dopełnienia: get moving i get going.

Przykłady:

If you get him talking about his adventures he never stops. [Jeżeli zacznie opowiadać o swoich przygodach to już nie przestanie]
It's late. We should get going. [Już póżno. Powinniśmy iść.]

 

Make

make + object + bare infinitive

Po czasowniku make pojawia się dopełnienie a następnie czasownik w bezokoliczniku bez 'to' (tzw. bare infinitive). Taka konstrukcja jest używana do wyrażania przymusu lub kiedy ktoś lub coś sprawia, że osoba czy przedmiot muszą coś zrobić.

Przykłady:

I made her cry. [Sprawiłem, że się popłakała] - zmusiłem ją do płaczu.
I made him confess the whole truth. [Zmusiłem go do wyznania całej prawdy]
Working with him makes me feel nervous. [Praca z nim sprawia, że jestem zdenerwowany]

Strona bierna

Powyższej konstrukcji możemy także używać w stronie biernej. Wtedy czasownik w bezokoliczniku występuje razem z przyimkiem to.

Przykłady:

I was made to work all night. [Zmuszono mnie do pracy przez całą noc]
She was made to testify. [Została zmuszona do zeznań]

Reflexive object + past participle

W niektórych przypadkach po czasowniku make możemy użyć słów takich jak myself, himself, etc. w połączeniu z czasownikiem w formie past participle. Takiej struktury używa się najczęściej z czasownikami takimi jak understand, hear, like, hate, etc.

Przykłady:

She doesn't speak Italian fluently but she can make herself understood. [Nie mówi płynnie po włosku ale potrafi się porozumieć]
He couldn't make himself heard.
[Nie mógł sprawić, żeby go usłyszano]
They made themselves hated among their peers.
[Sprawili, że ich koledzy ich znienawidzili.]

Object + object complement

Po czasowniku make możemy używać dopełnienia składającego się z rzeczownika określanego przez przymiotnik. Po dopełnieniu nie pojawia się już wtedy żaden czasownik. Taka konstrukcja jest stosowana, gdy mówimy o zmianach, jakie nastąpiły w opisywanej osobie lub rzeczy.

Przykłady:

Mixing iron with carbon makes it harder. [Zmieszanie żelaza z węglem czyni je twardszym]
Aerodynamic shape of the plane makes the air resistance smaller.
[Aerodynamiczny kształt samolotu zmniejsza opór powietrza.]
The shining sun makes me happy.
[Świecące słońce czyni mnie szczęśliwym]
Her words made him very sad.
[Jej słowa bardzo go zasmuciły]

Subject complement

Po czasowniku make może pojawić się dopełnienie opisujące podmiot zdania. Taka fraza rzeczownikowa opisuje jaki ktoś bądź coś jest, lub jaką pracę wykonuje. Najczęściej taka konstrukcja pojawia się w wyrażeniu make a good.

Przykłady:

She will make a good wife. [Będzie dobrą żoną]
It will make a good place to start.
[To dobre miejsce żeby zacząć]
Strong men make good soldiers.
[Silni mężczyźni są dobrymi żołnierzami]
Hawks make good hunting birds.
[Sokoły są dobrymi ptakami myśliwskimi]

 

Let

let + object + bare infinitive

Konstrukcja z czasownikiem let oraz czasownikiem w bezokoliczniku bez przyimka 'to' (tzw. bare infinitive) służy przede wszystkim do dawania komuś pozwolenia na zrobienie czegoś.

Przykłady:

I let him pay for the lunch. [Pozwoliłem mu zapłacić za obiad]
My mother never let me stay up late when I was a child.
[Kiedy byłem dzieckiem matka nigdy nie pozwalała mi siedzieć do późna]
He didn't let me see his journal.
[Nie pozwolił mi zobaczyć swojego dziennika]

Uwaga: Let łaczące się z niektórymi czasownikami zmienia jego znaczenie. Przykładami mogą tu być wyrażenia let.know [poinformować, dać znać] czy let.have [dać, przesłać]. Wyrażenie let go of oznacza [wypuścić, zrezygnować].

Przykłady:

I will let you know as soon as she arrives. [Dam ci znać jak tylko się pojawi]
Could you let me have the latest report? [Czy możesz mi przesłać najnowszy raport?]
She couldn't let go of his hand. [Nie mogła puścić jego ręki]

W stronie biernej nie używamy czasownika let. Jest on zastępowany czasownikiem allow.

Przykłady:

I wasn't allowed to smoke at home. [Nie pozwalano mi palić w domu]
They weren't allowed to leave before midnight.
[Nie pozwolono im wyjść przed północą]

Object + preposition / adverb particle

Po czasowniku let mogą pojawić się przyimek lub partykuła przysłówkowa mające na celu wyrażenie ruchu lub przemieszczania się.

Przykłady:

Let him in, please. [Wpuść go proszę do środka]
Can you let the dog out of the car?
[Czy możesz wypuścić psa z samochodu?]

 

Want i Need

want/need + object + past participle

Czasowniki want [chcieć] oraz need [potrzebować] również mogą łączyć się czasownikiem w formie past participle, aby wyrazić naszą potrzebę lub chęć zrobienia czegoś dla nas przez kogoś innego.

Przykłady:

I want my car repaired immediately [Chcę żeby natychmiast naprawiono mój samochód]
The boss wants it done now.
[Szef chce żeby zrobiono to natychmiast]
I need these data arranged in columns.
[Potrzebuję żeby te dane ustawiono w kolumnach]