Present Perfect vs. Present Perfect Continuous

Spis treści:

  1. Wstęp
  2. Present Perfect czy Present Perfect Continuous?
  3. Podsumowanie

Wstęp

Czasy Present Perfect i Present Perfect Continuous posiadają bardzo zbliżoną budowę i funkcję w języku angielskim, co często jest powodem niepewności, który z tych dwóch czasw należy zastosować w danej sytuacji. Aby rozwiać wszelkie wątplowości w tym dziale czasy Present Perfect i Present Perfect Continuous zostaną dokładny sposób porównane ze sobą. Zaprezentowane zostaną typowe przykłady i problemy związane ze stosowaniem tych dwóch czasów. Przed lekturą poniższego działu zalecia się zapoznanie z budową i zastosowaniem czasów Present Perfect oraz Present Perfect Continuous.

Present Perfect czy Present Perfect Continuous?

 

Rezultat w teraźniejszości

Oba czasy wykorzytujemy do podkreślenia w wypowiedzi związku pomiędzy zdarzeniem lub czynnością przeszłą a teraźniejszością. Czas Present Perfect Continuous stosujemy gdy trwająca przez jakiś okres czasu czynność lub wydarzenie przeszłe właśnie się zakończyła i widzimy jakieś tego rezultaty. Gdy mówimy o pojedynczym wydarzeniu przeszłym, króre nie trwało przez pewien okres czasu używamy czasu Present Perfect.

Porównajmy kilka przykładów:

  • He's all wet. He has been running in the rain. [Jest cały mokry. Biegał po deszczu.]
  • It has been raining. [Padało]
  • It has rained.
  • It is raining but he has just came home. [Pada deszcz, ale właśnie wrócił do domu.]

Pierwsze prezentuje wydarzenie trwające przez pewnien czas w przeszłości (bieganie po deszczu) oraz jego rezultat w teraźniejszości (mokre ubranie), zatem wykorzystujemy czas Present Perfect. Podobnie w drugim przykładzie padający przez jakiś czasz deszcz niedawno przestał padać i zapewne widać tego rezultaty (ziemia jest mokra, powietrze wilgotne, etc.) Trzeci przykład ilustruje błędne użycie czasu Present Perfect do opisanie wydarzenia, które trwało przez jakiś czas. W tym przypadku powinien być zastosowany czas Present Perfect Continuous. Ostatni przykład to prawidłowe użycie czasu Present Perfect do opisanie pojedynczego wydarzenia (powrót do domu jest jednorazowy, nie trwa przez jakiś czas), które niedawnio się zakończyło.


Doświadczenia życiowe i powtarzane czynności

Gdy mówimy o naszych doświadczeniach i osiągnięciach życiowych, stosujemy czas Present Perfect. Podkreślamy w ten sposób, że są to nasze doświadczenia z przeszłości do chwili obecnej. Gdy mówimy o czynnościach bądź wydarzeniach powtarzanych przez pewnien określony okres czasu z przeszłości aż do chwili obecnej używamy czasu Present Perfect Continuous lub Present Perfect, znaczenie nie zmienia się, pamiętaj tylko, że nie można stosować czasu Present Simple.

Przykładowo:

  • I have seen this film twice [Widziałem ten film dwa razy.]
  • She has never been to Africa. [Nigdy nie była w Afryce.]
  • She never was to Africa.
  • Shakespeare has written many plays.
  • Shakespeare wrote many plays.
  • I have been playing chess since I was ten. [Gram w szachy odkąd skończyłem 10 lat.]
  • I have played chess since I was ten. Gram w szachy odkąd skończyłem 10 lat.]
  • I play chess since I was ten.

Pierwsze dwa przykłady to opis doświadczeń życiowych. Używamy czasu Present Perfect by podkreślić, że są to doświadczenia do tej chwili, w przyszłości mogą one ulec zmianie (np. zobaczę film jeszcze kilka razy albo pojadę do Afryki. Użycie czasu Past Simple do mówienia o doświadczeniach jak w przyładzie trzeciem jest niepoprawne. Niepoprawne jest także użycie w przykładzie czwartym czasu Present Perfect w odniesieniu do doświadczeń i osiągnięć osób nieżyjących, ponieważ nie istnieje wtedy związej z teraźniejszością (Szekspir nie napisze już więcj dramatów ponieważ od dawna nie żyje.) W takim przypadku stosujemy czas Past Simple jak w przykładzie piątym. Przykład szósty to czynność powtarzana od pewnej chwili w przeszłośc do teraz (od 10 urodzin do dziś grywam co jakiś czas w szachy), zatem używamy czasu Present Perfect Continuous lub Present Perfect (jak w przykładie 7). Użycie jak w ostatnim przykładzie czasu Present Simple do opisania zwyczaju jest w takim kontekście niepoprawne ponieważ odwołujemy się tu do przeszłości.


Tryb dokonany i niedokonany

Kiedy mówiącego interesuje tylko sama czynność a nie fakt, czy została ona zakończona czy nie używa czasu Present Perfect Continuous. Gdy chcemy podkreślić zakończenie czynności stosujemy czas Present Perfect.

Dla przykładu:

  • I have been reading a book. [Czytałem książkę.]
  • I have juz read a book. [Właśnie przyczytałem książkę.]
  • I read a book yesterday. [Przeczytałem wczoraj książkę]

W pierwszym przykładzie podkreślamy sam fakt czytania, nie interesuje nas to czy skończylismy czytać książkę. Drugi przykład podkreśla z kolei zakończenie czynności. Zauważ, że czas Past Simple również może być użyty do podkreślenia zakończenia czynności, nie podkreśla on jednak związku z teraźniejszością jak czas Present Perfect.


Jak długo i ile razy

Gdy mówimy o tym jak długo trwało wydarzenie lub czynność stosujemy czas Present Perfect Continuous. Kiedy opisujemy ile razy coś miało miejsce używamy czasu Present Perfect.

Przykładowo:

  • How long have you been sitting here? [Jak długo już tu siedzisz?]
  • I have been reading that book for 2 hours. [Czytam tą książkę od 2ch godzin.]
  • How many pages have you read? [Ile stron przyczytałeś?]

Pierwsze dwa przykłady mówią o długości trwania zatem stosujemy Present Perfect Continuous. Ostatni przykład opisuje ile razy coś (przeczytanie strony) miało miejsce, więc używamy czasu Present Perfect.


Czasowniki work i live

Gdy używamy w zdaniu czasowników work oraz live możliwe jest stosowanie zamiennie obu czasów bez zmiany znaczenia. Kiedy jednak w zdaniu występuje okolicznik always prawidłowe jest użycie tylko czasu Present Perfect.

Porównaj przykłady:

  • How long have you been living here? [Jak długo tu mieszkasz?]
  • How long have you lived here? [Jak długo tu mieszkasz?]
  • I have been working here for two months.[Jak długo tu mieszkasz?]
  • I have worked here for two months. [Jak długo tu mieszkasz?]
  • I have always lived in Warsaw. [Mieszkam w Warszawie od zawsze.]
  • I have always been living in Warsaw.

Czasowniki statyczne

Na szczególna uwagę zasługują tak zwane czasowniki statyczne (static verbs), które albo nie posiadają w ogóle formy continuous albo użyte w tej formie mają zupełnie inne znaczenie. Czasowników związanych ze zmysłami, myśleniem, postrzeganiem, uczuciami i emocjami (szczegół lista znajduje się tutaj) nie używamy w formie continuous.

Przykładami takich zdań mogą być:

  • I have always loved dogs. [Kocham psy od zawsze.]
  • I have been loving dogs since I was a kid.
  • I have seen him running. [Widzę jak biegał.]
  • I have been seeing him running.
  • He has agree with you. [Zgodził się z tobą.]
  • He has been agreeing with you.

Część czasowników możemy używać w formie continuous, należy jednak pamięta, że zmieni się ich znacznie (szczegół lista znajduje się tutaj). Dodatkowo czasowniki takie jak think, consider oraz expect używane są w formie continuous tylko jeżeli odnoszą się do czynności samej w sonbie. Zapoznaj się z poniższymi przykładami:

  • I have seen him running. [Widziałe jak biega.]
  • I have been seeing my dentist every month. [Umawiałem się na wizytę u dentysty co mięsiąc.]
  • I thought that she liked me. [Sądziłem, że ona mnie lubi.]
  • He has been thinking hard. [Myślał bardzo intensywnie]

Jak widać w powyższych przykładach czasownik see w formie continuous przyjmuje zupełnie inne znaczenie niż w swojej podstawowej formie. Dwa ostatnie przykłady ilustrują użycie czasownika think w odniesieniu bezpośrednio do czynności w samej sobie (czyli myślenia) oraz drugiego często stosowanego znaczenia tego czasownika służacego do wyrażania naszych poglądów (I think that... - Sądzę że...)


Podsumowanie

Zastosowania obu czasów podsumowóje pokrótce poniższa tabela:

PRESENT PERFECT
PRESENT PERFECT CONTINUOUS
Tryb dokonany czasownika Tryb niedokonany czasownika
Doświadczenia życiowe Czynności powtarzane od pewnej chwili przeszłej do teraz.
Pojedyncze wydarzenie mające rezultat w teraźniejszości Wydarzenie przeszłe trwające przez jakiś czas mające rezultat w teraźniejszości
Wydarzenia przeszłe zakończone przed chwilą
Czas trwania czegoś z czasownikami work i live
Czas trwanie czegoś z okolicznikiem always  
Ile razy coś miało miejsce do chwili obecnej Czas trwania wydarzenia do chwili obecnej