Question Tags

Spis treści:

  1. Definicja
  2. Mowa niezależna - tworzenie
  3. Mowa zależna - tworzenie
  4. Mowa zależna - informacje dla zaawansowanych
  5. Interpunkcja

Definicja

Question tags to nic innego jak krótkie pytania, które w mówionym języku angielskim (czasami też gdy piszemy nieformalnie) dodajemy na końcu zdania. Używane są do pytania / upewnienia się czy coś jest prawdziwe, do pytanie o zgodę / pozwolenie i w pytaniach retorycznych. W języku polskim question tags raczej nie wystepują, stąd Polacy rzadko używają ich w języku angielskim. Polskim odpowiednikiem question tags są wyrażania takie jak 'nieprawdaż?' lub 'czyż nie?'.

Przykłady użycia question tags:

  • Not a very interesting book, is it? [Niezbyt interesująca książka, nieprawdaż?]
  • It wasn't that bad, was it? [Nie było tak źle, czyż nie?]
  • It's raining, isn't it? [Pada, prawda?]
  • He was busy, wasn't he? [Był zajęty, nieprawdaż?]

Informacje podstawowe

Zdania twierdzące i przeczące

Question tags są umieszczane na końcu zdań przeczących lub twierdzących ale nigdy nie występują w pytaniach. Negatywne question tags przyjmują zazwyczaj formę skróconą (isn't it, wasn't he, etc.)

Podstawową zasdę przy dodawaniu question tags możemy określić mianem "zasady polaryzacji". Najprościej rzecz ujmując, do zdań twierdzących dodajemy zawsze negatywny question tag i odwrotnie, do zdań przeczących dodajemy zawsze question tag pozytywny. Można to sobie wyobrazić jako równowagę plusów i minusów.

Przykładowo:

  • You are John's brother, aren't you? [Jesteś bratem Johna, prawda?] - zdanie twierdzące z czasownikiem are, zatem question tag aren't you.
  • Are you John's brother, aren't you? - błąd, to pytanie zatem nie można użyć question tag.
  • He isn't that smart, is he? [Nie jest aż tak bystry, prawda?] - zdanie przeczące z czasownikiem is, zatem question tag is he.

Czasowniki posiłkowe

Jeśli zdanie główne zawiera czasownik posiłkowy lub czasownik 'be' ten sam czasownik posiłkowy w formie przeciwnej jest powtarzany w question tag. Jeżeli w zdaniu nie występuje czasownik posiłkowy w question tag używamy czasownika 'do'.

Przykładowo:

  • John can swim, can't he? [John potrafi pływać, prawda?]
  • We are meeting at six, aren't we? [Spotykamy się o 6, prawda?]
  • He doesn't speak German, does he? [On nie mówi po niemiecku, prawda?]
  • You wouldn't do it, would you? [Nie zrobiłbyś tego, prawda?]
  • He likes bananas, doesn't he? [On lubi banany, prawda?] - brak czasownika posiłkowego, zatem używamy 'do' w question tag.

Znaczenie a intonacja

W mowie, możemy rozróżnić funkcję jaką pełni question tag za pomocą intonacji. Jeżeli question tag jest rzeczywiście pytaniem i jesteśmy naprawdę zainteresowani odpowiedzią na nie, lub nie jesteśmy pewni jaka jest odpowiedź używamy intonacji wznoszącej.
Przykładowo:

  • The train arrives at 10, doesn't it? [Pociąg przyjeżdża o 10, prawda?] - nie jesteśmy pewni, intonacja wznosząca.
  • He can do it, can't he? [Potrafi to zrobić, prawda?] - nie wiemy czy potrafi, chcemy się tego dowiedzieć, intonacja wznosząca.

Kiedy question tag jest tylko pytaniem retorycznym (nie oczekujemy na nie odpowiedzi, bo już ją znamy lub jest oczywista) używamy intonacji opadajacej.
Przykładowo:

  • It's a terrible weather, isn't it? [Paskudna pogoda, czyż nie?] - wiemy, że jest paskudna bo np. strasznie pada, nie oczekujemy tak naprawde odpowiedzi.
  • You didn't pass the exam, did you? [Nie zdałeś egzaminu, czyż nie?] - jesteśmy pewni, że nie zdał, nie oczekujemy potwierdzenia.

Uwaga: Intonacja jest w question tags sprawą kluczową, gdyż pozwala rozmówcy stwierdzić czy oczekujemy odpowiedzi na zadane pytanie. Jeśli użyjemy niewłaściwej intonacji, nie zdziwmy się, kiedy ktoś nam nie odpowie.

Kiedy zapisujemy question tags z oczywistych przyczyn nie wiemy jaka jest intonacja w danym zdaniu, jednak to czy pytanie jest rzeczywiście pytaniem wynika przeważnie z kontekstu zdania.

Prośby

Question tag są często stosowane kiedy prosimy o pomoc lub informację. Używamy wtedy konstrukcji zdanie przeczące + pozytywny question tag.
Przykładowo:

  • You couldn't show me the way, could you? [Czy mógłbyś mi wskazać drogę?]
  • You haven't seen my glasses, have you? [Nie widziałeś moich okularów?]
  • You couldn't lend me a few bucks, could you? [Czy pożyczyłbyś mi parę dolców?]

Informacje dla zaawansowanych

Aren't I

Przy czasowniku posiłkowym I am jest stosowany question tag aren't I.
Przykładowo:

  • I'm late, aren't I?
  • I am sick, aren't I?

Tryb rozkazujący

W trybie rozkazującym stosujemy question tag won't you aby zaproponować innym zrobienie czegoś (zwłaszcza w British Engslish). Aby nakazać lub poprosić o zrobienie czegoś używamy question tags will you, would you, can you, can't you lub could you.

Przykładowo:

  • Help me with this, will you? [Możesz mi z tym pomóc?] - prośba.
  • Do sit own, won't you? [Usiądź proszę] - propozycja zrobienia czegoś.
  • Close the door, would you? [Możesz zamknąć drzwi?]
  • Oh shut up, can't you? [Oj zamknij sie.] - nakaz.

Let's

Question tag dla czasownika let's (sugestia zrobienia czegoś razem) to shall we.
Przykładowo:

  • Let's go for a walk, shall we? [Może pójdziemy na spacer?]
  • Let's have a dinner, shall we? [Może zjemy kolację?]

There

Słowo 'there' może się pojawić jako podmiot w question tags.
Przykładowo:

  • There's something inside, isn't there? [Coś jest w środku, prawda?]
  • There weren't any people present, were there? [Nie był tam żadych ludzi, prawda?]

Słowa o znaczeniu negatywnym

W zdaniach zawierających słowa o znaczeniu negatywnym, takich jak na przykład: no, never, noone, nobody, nothing, hardly, scarcely, little; używamy pozytywnego question tag.
Przykładowo:

  • He never shouts, does he? [Nigdy nie krzyczy, prawda?] - nie, He never shouts, doesn't he.
  • It's no use, is it? [Nie ma sensu, prawda?]
  • There's little hope left, is there? [Nie zostało wiele nadziei, prawda?]
  • It hardly rains in summer, is it? [Latem prawie nie pada, czyż nie?]

Nothing, nobody, somebody...

Kiedy odwołujemy się do słów nothing i everything używamy it w question tags:

  • Nothing has been done, has it? [Nic nie zostało zrobione, prawda?]
  • Everything is prepared, isn't it? [Wszystko jest przygotowane, prawda?]

Kiedy odwołujemy się do słów nobody, somebody i everybody (również everyone, someone, noone) używamy they w question tags:

  • Nobody came, did they? [Nikt nie przyszedł, prawda?]
  • Somebody drank my beer, didn't they? [Ktoś wypił moje piwo, prawda?]
  • Everybody agreed, didn't they? [Wszyscy się zgodzili, prawda?]

Czasownik 'have' nie będący czasownikiem posiłkowym

W British English kiedy mamy do czynienia z czasownikiem 'have', który nie jest w zdaniu czasownikiem posiłkowym a określa pewien stan, można używać zarówno have jak i do w question tags. W American English powszechne jest tylko użycie do.
Przykładowo:

  • He has a flu, hasn't/doesn't he? [Ma grypę, prawda?]
  • She has bad luck, hasn't/doensn't she? [Ma pecha, prawda?]

Nieodwrócone question tags

Zdarzają się sytuacje, kiedy question tag nie jest przeciwny w stosunku do czasownika użytego w zdaniu. Sytuacja taka ma najczęściej w zdaniach twierdzących traktowanych jako tzw. 'attention signals', kiedy powtarzamy informacje przed chwilą usłyszaną dodając na końcu question tag aby wyrazić nasze zainteresowanie, zaskoczenie czy inne uczucie.
Przykładowo:

  • So your father is dead, is he? How sad! [A więc twój ojciec nie żyje? Jakie to smutne!]
  • So she married that guy, did she? That's interesting. [Więc wyszła za tego faceta? To ciekawe.]

Nieodwrócone question tags mogą zostać wykorzystane przy tworzeniu pytań. W takim przypadku główna część zdania służy do sformułowania jakiegoś przypuszczenia a question tag jest użyty aby poprosić o potwierdzenie lub zaprzeczenie temu przypuszczeniu.
Przykładowo:

  • John is absent, is he? [Czy John jest nieobecny?]
  • There's no more milk left, is there? [Czy jest jeszcze mleko?]
  • He can swim, can he? [Czy on potrafi pływać?]

Z negatywnymi question tags, których nie odwracamy można się czasem spotkać w British English. Brzmią one zazwyczaj bardzo agresywnie i napastliwie.
Przykładowo:

  • You don't like my wife, don't you? [Nie lubisz mojej żony, co?]
  • He didn't do it, didn't he? [Nie zrobił tego, co?]

Elipsa

W mowie potocznej w zdaniach zawierających question tags często możemy się spotkać z opuszczeniem zaimka osobowego i czasownika posiłkowego. Zjawisko takie nazywamy elipsą (ellipsis).
Przykładowo:

  • It's a nice weather, isn't it? = Nice weather, isn't it?
  • He was leaving earlier, wasn't he? = Leaving earlier, wasn't he?